Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω καλωσορίζοντας θερμά τους συνεργάτες και συνδιοργανωτές μας, την Build Europe.
Είναι τιμή μας να συνεργαζόμαστε με έναν οργανισμό που εκπροσωπεί τη συλλογική φωνή των επιχειρηματιών του κλάδου σε όλη την Ευρώπη – έναν οργανισμό που διαθέτει όχι μόνο τεχνική εξειδίκευση, αλλά και μια σαφή και ρεαλιστική κατανόηση του τι απαιτείται για την υλοποίηση κατοικιών σε μεγάλη κλίμακα. Η συνεργασία μας αντικατοπτρίζει μια κοινή δέσμευση: να μετατρέψουμε τη συζήτηση για τη στέγαση από τη διάγνωση του προβλήματος στην υλοποίηση αποτελεσματικών λύσεων.
Η Άτυπη Υπουργική Σύνοδος για τη Στέγαση πραγματοποιείται σε μια καθοριστική συγκυρία. Η στέγαση βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της οικονομικής και κοινωνικής ατζέντας της Ευρώπης. Δεν αποτελεί πλέον μια δευτερεύουσα πολιτική συζήτηση, αλλά ένα σοβαρό ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα, το εργατικό δυναμικό, την κοινωνική συνοχή και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των οικονομιών μας.
Ας είμαστε σαφής. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα προσφοράς ακινήτων. Για πολύ καιρό, η συζήτηση επικεντρωνόταν στη ζήτηση, στα επιτόκια, στους δείκτες προσιτότητας, στις επενδυτικές ροές. Όμως, στις ευρωπαϊκές πόλεις έχει αναδειχθεί ένας πιο θεμελιώδης περιορισμός: δεν παράγουμε αρκετές κατοικίες, με την απαιτούμενη κλίμακα, ταχύτητα και κόστος.
Η Κύπρος αντανακλά αυτή τη γενικότερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Το κόστος κατασκευής έχει αλλάξει δομικά τα τελευταία χρόνια, λόγω των διαρκών ενεργειακών πιέσεων, της αύξησης των τιμών των υλικών και των συνεχιζόμενων διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες – τάσεις που ενισχύονται περαιτέρω από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Δεν πρόκειται για προσωρινά φαινόμενα, αλλά για αλλαγές που έχουν πλέον ενσωματωθεί στο σύστημα.
Την ίδια στιγμή, οι διαδικασίες πολεοδομικού σχεδιασμού και αδειοδότησης παραμένουν αργές και συχνά αδιαφανείς. Και ενώ η ζήτηση για σύγχρονες, ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες συνεχίζει να αυξάνεται – ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα – η προσφορά περιορίζεται από τον χρόνο, την αβεβαιότητα και το αυξημένο κόστος.
Το αποτέλεσμα αναμενόμενο: οι τιμές αυξάνονται, οι επιλογές περιορίζονται και η πρόσβαση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους. Αυτή η πορεία δεν μπορεί να συνεχιστεί. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν πρέπει να δράσουμε. Το ερώτημα είναι αν θα δράσουμε στοχευμένα και συντονισμένα.
Από τη σκοπιά του κλάδου της ανάπτυξης ακινήτων, η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: Πρέπει να επανατοποθετήσουμε τη στεγαστική πολιτική γύρω από την ενίσχυση της προσφοράς. Αυτό, προϋποθέτει μία ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας: ο ιδιωτικός τομέας δεν είναι το πρόβλημα που πρέπει να περιοριστεί, αλλά η δύναμη που πρέπει να αξιοποιηθεί. Οι επιχειρηματίες ανάπτυξης ακινήτων διαθέτουν την ικανότητα υλοποίησης, την πειθαρχία στη διαχείριση κεφαλαίων και την ταχύτητα εκτέλεσης έργων. Είναι, ενδεχομένως, οι μόνοι φορείς που μπορούν να μετατρέψουν τις πολιτικές σε πραγματικές κατοικίες, σε μεγάλη κλίμακα.
Εάν η Ευρώπη είναι πραγματικά αποφασισμένη να αυξήσει την προσφορά, τότε ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο της λύσης και όχι στο περιθώριο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Πρώτον, ριζική επιτάχυνση και πλήρης διαφάνεια στις διαδικασίες αδειοδότησης.
Ψηφιακά, διαφανή συστήματα, όπου κάθε εμπλεκόμενος μπορεί να παρακολουθεί την πρόοδο σε πραγματικό χρόνο, πρέπει να αποτελέσουν τον κανόνα. Ο χρόνος δεν είναι μια απλή διοικητική λεπτομέρεια· είναι βασικός παράγοντας κόστους.
Δεύτερον, σταθερότητα πολιτικής και προβλεψιμότητα στο κανονιστικό πλαίσιο.
Η ανάπτυξη κατοικιών είναι μια μακροπρόθεσμη επένδυση. Το κεφάλαιο απαιτεί ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον. Συχνές ή απρόβλεπτες αλλαγές στους πολεοδομικούς ή φορολογικούς κανόνες περιορίζουν άμεσα την προσφορά.
Τρίτον, μια ρεαλιστική και κλιμακούμενη προσέγγιση για την πράσινη μετάβαση.
Η βιωσιμότητα είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Ωστόσο, χωρίς ένα σαφές και εφαρμόσιμο πλαίσιο, υπάρχει ο κίνδυνος να προστεθεί κόστος και πολυπλοκότητα που τελικά περιορίζουν την παραγωγή κατοικιών. Η αγορά χρειάζεται σαφείς, σταθερούς και εφαρμόσιμους κανόνες.
Η στέγαση είναι ένα σύστημα. Και, όπως κάθε σύστημα, λειτουργεί μόνο όταν τα επιμέρους στοιχεία του είναι ευθυγραμμισμένα: η δημόσια πολιτική, το ιδιωτικό κεφάλαιο, τα πολεοδομικά πλαίσια, οι υποδομές και η ικανότητα υλοποίησης πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα.
Η Κύπρος, ως διοργανώτρια χώρα, προσεγγίζει αυτή τη συζήτηση με ρεαλισμό αλλά και φιλοδοξία. Ρεαλισμό, γιατί αναγνωρίζουμε τους περιορισμούς που υπάρχουν. Φιλοδοξία, γιατί βλέπουμε την ευκαιρία να επανατοποθετήσουμε τη στέγαση ως μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης.
Διαθέτουμε το πλεονέκτημα της ευελιξίας και έναν ισχυρό, έμπειρο κλάδο ανάπτυξης ακινήτων. Με τη σωστή ευθυγράμμιση πολιτικών, αυτά μπορούν να μεταφραστούν σε ουσιαστική αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Το στεγαστικό όμως, δεν είναι ένα εθνικό πρόβλημα. Η προσιτή στέγαση αποτελεί μία διαρθρωτική ευρωπαϊκή πρόκληση. Και ακριβώς γι’ αυτό το λόγο η σημερινή συνάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η πρόκληση είναι κοινή και κοινές πρέπει να είναι και οι λύσεις.
Ας αξιοποιήσουμε λοιπόν αυτή τη Σύνοδο, όχι απλώς για ανταλλαγή απόψεων, αλλά για να συγκλίνουμε σε μία σαφή κατεύθυνση. Μία κατεύθυνση που δίνει προτεραιότητα στην προσφορά κατοικιών, που ενθαρρύνει τις επενδύσεις και αποκαθιστά την ισορροπία στην αγορά κατοικίας.
Εάν το πετύχουμε αυτό, δεν θα αντιμετωπίσουμε απλώς μια στεγαστική πρόκληση. Θα ενισχύσουμε την οικονομική βάση της Ευρώπης. Θα ενδυναμώσουμε την κοινωνική συνοχή. Και θα διασφαλίσουμε ότι η πρόσβαση στη στέγαση αποτελεί θεμέλιο ευκαιριών – και όχι εμπόδιο.
